Ukë Mavriqi – Burrë dhe trim i rrallë i Llapit dhe Gollakut
Ukë Mavriqi (1888–1973) ishte një nga figurat më të njohura të rezistencës shqiptare në Llap dhe Gollak, një burrë i pathyeshëm, i drejtë, trim dhe besnik ndaj popullit të vet. Ai u shqua si një nga kaçakët më të fortë dhe më të pastër moralisht, që nuk iu nënshtrua pushteteve serbe as në kohën e Krajlit dhe as në Jugosllavinë titiste.
Shkollën e policisë e kreu në Maqedoni dhe u emërua në shërbim në Mitrovicë, pastaj në Kaçanuell dhe Herticë. Që në fillim, Uka u dallua për mbrojtjen e popullit shqiptar nga dhuna e xhandarëve serbë. Me urdhër të Sherif Vocës, ai kundërshtoi një postkomandant që keqtrajtonte banorët e Kaçanuellit, derisa ky u detyrua të largohej nga posti dhe Uka u vendos në vend të tij.
Në Herticë, Uka tregoi zgjuarsi dhe guxim, duke parandaluar një provokim të rrezikshëm ndaj një familjeje shqiptare, të cilët rrezikonin ndëshkim për një fotografi të dëmtuar të krajlit. Ky veprim e vuri Ukën në shënjestër të xhandarëve serbë, të cilët organizuan atentat kundër tij. Në Urën e Gërdofcit, ai u qëllua nga një xhandar serb dhe u plagos rëndë, por shpëtoi falë ndihmës së fshatarëve dhe mençurisë së tij.
Edhe gjatë shërimit, u tentua helmimi i tij, por familja dhe një mjeke e ndershme e shpëtuan. Pas shërimit, Uka vazhdoi veprimtarinë e tij, shpesh duke rrezikuar jetën për të mbrojtur popullin.
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Ukë Mavriqi u emërua komandant i xhandarmërisë shqiptare në Pollatë. Ai mori pjesë në luftimet kundër forcave serbe, bullgare dhe partizane jugosllave, duke mbrojtur kufijtë dhe fshatrat shqiptare të Llapit. Emri i tij përmendet në burime historike si një nga komandantët më të dalluar të forcave vullnetare shqiptare.
Pas kapitullimit të Gjermanisë, kur pushteti komunist u vendos me dhunë, Uka dhe shumë bashkëluftëtarë të tij u detyruan të dalin në mal si kaçakë. Grupi i Ukë Mavriqit veproi për disa vite, duke kundërshtuar represionin dhe duke mbrojtur popullsinë shqiptare nga terrori i brigadave serbe. Për një kohë, rreth 100 luftëtarë ishin pjesë e këtij grupi.
Në vitin 1947, për të shmangur hakmarrjen ndaj familjeve dhe popullsisë civile, Uka pranoi të dorëzohej me kushte: të mos shahej, të mos rrihej dhe të mos ngarkohej me akuza të rreme. Edhe pse këto premtime u shkelën pjesërisht, ai u dënua nga gjyqi ushtarak me 12 vjet burg të rëndë. Refuzoi të përkulej para fotografisë së Titos, duke deklaruar:
“Kurrë nuk ia kam shtrirë dorën askujt tjetër përveç Zotit.”
Burgun e vuajti në Nish, Mitrovicë të Sremit dhe Beoçin. Pas mbi tetë vjetësh e gjysmë vuajtjeje, u kthye në familje. Jetoi deri në vitin 1973, duke lënë pas tre djem dhe një emër që ruhet me respekt në kujtesën popullore.
Ukë Mavriqi mbetet simbol i burrërisë, i besës, i trimërisë dhe i rezistencës shqiptare në Llap e Gollak – një figurë që dëshmon se liria dhe dinjiteti janë mbrojtur gjithmonë me sakrificë.
Shkruar nga Shefqet Mehmeti
