Opinione

Shkruan: Fadil Maloku, Sociolog, profesor universitar

1.Kam thênë dhe sërish e ripërsëriti që LDK-ja, me lidershipin aktual, ka humb shumë në koalicionin e fundit…! Ngase, ajo, në qytetarinë kosovare, në vazhdimësi është “shitur”, si institucionaliste, kurse në “jetën qeverisëse” me PDK-n, nuk e ka dëshmuar të njejtën! Ajo, nê zgjedhjet e qershorit do shenojë padyshim një rënie (një dënim nga elektorati!) për gjithë neglizhencën e saj sociale dhe politike!

2.Duket që zgjedhjet e qershorit, i kanë zënë si thuhet”gafil”, të gjitha partitë politike. Dhe kjo mund të ripërsëritë në një mënyrë apo tjetrën, “gjeografinë matematikore”, të së kaluarës në nivel kombëtare, nê rast se futen pa freski kuadrosh të reja që janë dëshmuar përvec; profesionalizmit edhe me sjellje dhe dëshmi sociale për të bë ndryshime në (sidomos!) sferën ekonomike dhe atë sociale!

3.Çdo parti në fushatë që do tentoj të promovoj kinse vlera patriotike, apo sosh institucionale, jam shumë i bindur që do ndêshkohet nga qytetaria Kosovës, pêr faktin e thjesht që; ky êshtë një karrem dêshprues, denigrues, dhe tejet mashtrues pêr nivelin e emancipimit të tanishêm të elektoratit kosovar. Gabojnë gjitha ato parti, që do kalojnë pa u ndëshkuar, në qershorin e 2017-s!!!

Kryetari i klubit futbollist Llapi, Nexhat Dumnica, nuk ka lejuar që ish-kryeparlamentari Kadri Veseli t’i takojë futbollistët e Llapit, pas debaklit të pësuar nga Trepça ’89.

Veseli, që sot pati tubim në Mitrovicë me PDK-në në prag të zgjedhjeve të parakohshme, ndoqi nga afër ndeshjen që u mbyll me fitore 8 me 1 të kampionit të ri nga Mitrovica.

Pas takimit, Veseli ka dashur t’i vizitojë futbollistët e të dy ekipeve nëpër zhveshtore, por një gjë e tillë nuk është lejuar nga llapjanët. Koha.net ka siguruar një video në të cilën shihet se Veselit nuk i lejohet një gjë e tillë.

Dumnica, sipas lexuesit që ka dërguar videon, i ka thënë Veselit se sporti dhe politika janë të ndara dhe nuk duhet që politika të përzihet në sport.

Dumnica ishte kandidat për deputet në radhët e LDK-së në vitin 2015.

Shkruan: Azem Osmani

Që nga momenti i rrëzimit të Qeverisë Mustafa dhe shpallja e datës së zgjedhjeve të parakohshme, ka filluar fushata e hipnotizimit të qytetarëve nga partitë politike të cilat deri më tani kanë qeverisur keq me shtetin e Kosovës. Partia e cila më së shumti ka bartur përgjegjësi të qeverisjes që nga paslufta e këtej është PDK. Prandaj kjo parti e bartë barrën kryesore të dështimeve të mëdha dhe të gjendjes së rëndë pothuajse në të gjitha fushat e jetës.

Pikërisht kjo parti e filloi e para fushatën e hipnotizimit, me qëllim:

-për t’ia shkëputur qytetarit kujtesën e deritanishme e cila është e mbushur me ngjarje e përjetime të një realiteti të zymtë.

-për t’ia rritur adrenalinën qytetarit tonë, i cili në gjen e ka nivelin e lartë të temperamentit, ngjashëm me popujt e tjerë të Ballkanit, që pastaj ky qytetar të filloj t’i urrej kundërshtarët e vet politik, t’i sulmoj ata verbalisht, duke arritur krijimin e një opinioni të tensionuar, të mjegullt e konfuz.

-të bëjnë që një pjesë e elektoratit të tyre të zbusin inatet apo të harrojnë për mashtrimet, rrenat dhe pabesitë elektorale të zgjedhjeve të kaluara që i kanë pasur.

Këtë analizë të shkurtër më shtyri ta bëjë, pikërisht, ftesa publike e anëtares më të re të PDK-së Arbana Xharra, drejtuar kryetarit të nderit të LDK-së, ish-kryetarit të LDK-së dhe ish-Presidentit të Kosovës, Fatmir Sejdiu për ta braktisur partinë e tij dhe për t’iu bashkëngjitur “Fillimit të Ri” të kryetarit të PDK-së, Kadri Veseli.

Ky veprim ka për qëllim të provokoj, përçaj dhe nxis strukturat dhe elektoratin e LDK-së, ndërsa për qytetarët e rëndomtë futjen e konfuzionit dhe mjegullës.

Ana tjetër e kësaj ftese është ndikimi në rritjen e acarimit, por edhe në humbjen e besimit tek të gjithë ata që kritikojnë liderët politik për veprimet e tyre. Kjo humbje besimi ndodhë për faktin se Arbana Xharra deri dje në cilësinë e gazetares nuk ka lënë gjë pa shkruar e pa thënë për PDK-në, e sidomos për Kadri Veselin, kurse tani nga tabori i tyre, bënë ftesa për ardhje në shtëpinë e atyre që i cilësoi kriminelë e kapës të shtetit.

Efekti tjetër i kësaj ftese është që të rris mobilizimin e lideshipit aktual të LDK-së të cilët deri më tani në “aureolën” e rezultateve të tyre nuk kanë gjë tjetër përveç dështimeve dhe humbjeve nëpër të gjitha zgjedhjet që nga vdekja e Presidentit Rugova e deri më tani. Duke e parë që ky lidership i LDK-së në krye me Isa Mustafën është larguar komplet nga veprimet e Filozofisë rugoviane, e me këtë ka pësuar shkëputje të madhe nga elektorati i saj, atëherë mbajtja në vazhdim e gjendjes së tyre në situata krize gjithsesi i konvenon kryetarit Veseli dhe PDK-së.

Njëmend ky është vetëm “Fillimi i Ri”, i PDK-së, LDK-së…për mashtrime të radhës, për gënjeshtra elektorale…

Për t’i arritur këto qëllime, kësaj klase politike i duhet fillimisht t’i hipnotizoj qytetarët. Hipnotizimi i tyre veç ka filluar. Efektet e tij po i vërej në rrjete sociale, por edhe kudo tjetër.

Për fatin e keq, ne shpejt u dorëzohemi hipnozave politike, duke i harruar mashtrimet dhe gënjeshtrat elektorale të tyre. Do i votojmë sërish, dhe pastaj katër vite në vazhdim do ballafaqohemi me krizën sociale, krizën ekonomike, izolimin nga bota e civilizuar, e mbi të gjitha do merremi duke i kritikuar po të njëjtit, të cilëve ua japim me dorën tonë besimin nëpërmes votës.

Nëse politika kosovare, çfarë e kemi bërë në tri vitet e fundit, do të mbetet në fuqi, duke e bërë gjithnjë e më të pafuqishëm këtë shtet, kjo politikë do të na rrëzojë të gjithëve për toke, dhe bashkë me ne, edhe shtetin e Kosovës.

Nga Blerim Shala

Në këtë mandatin e fundit të Kuvendit dhe të Qeverisë së Kosovës, pra, në vitet 2014-2017-të, nuk ka pasë politikë në Kosovë. Ka pasë vetëm politikanë.
Politika në një vend, veçmas në shoqëritë demokratike, është organizimi kolektiv i qytetarëve për ruajtjen e sigurisë, për garantimin e lirisë, për zhvillimin ekonomik, për mirëqenien e qytetarëve të rëndomtë, për adresimin dhe zgjidhjen e problemeve kryesore politike, ekonomike, sociale.
Politika kosovare tash e tre vjet është burimi më i madh i problemeve që ka shteti i Kosovës, ajo është prodhuesi më i madh i telasheve të të gjitha llojeve në shoqërinë kosovare, është kërcënuesi më i madh i sigurisë në vend.
Janë një mori rreziqesh me të cilat sot ballafaqohet shteti i Kosovës. Kosova është ende larg garantimit të fatit të vet. Fatkeqësisht, në Listën e këtyre rreziqeve, vendin kryesor, atë të parin, e zë politika kosovare.
Fatkeqësia më e madhe për të gjithë ata që janë në politikë, por në radhë të parë, për qytetarët e Kosovës është që ne ende nuk jemi të vetëdijshëm për këtë realitet. Qerrja jonë, si politikë, është thyer moti. Jo një herë, madje. Por nuk kemi dashtë dhe nuk kemi ditë ta gjejmë udhën.
Kemi qenë të suksesshëm në dështimin tonë si politikë. Kudo, të mirremi vesh. Në të gjitha instancat politike të këtij vendi. Këtu ka një konsensus të plotë kombëtar. Mashtrohemi nëse mendojmë se është ndryshe.
Kuvendi i Kosovës, ta zëmë, është shndërruar në fushëbetejë të përplasjeve të të gjitha llojeve, në vend ku është legjitimuar dhuna, ky Kuvend është transformuar në sallë të gjykatës dhe në sesion të prokurorisë, ai është bërë ambient të përgojimeve, shpifjeve dhe tashethemeve, jorrallë ky Kuvend i ka ngjarë një katedre ku janë mbajtë ligjerata të historisë, shumë shpesh në këtë Kuvend janë zbrazë mllefi dhe frustrimet individuale, ndërsa protoganizmi e ka përcjellë gjithë kohën atë, duke sjellë në Kuvend amosferën e një Reality Show.
Dhe të mos harrojmë, Popullizmi, në të gjitha format e mundshme, ka sunduar mbi këtë Kuvend.
Në përgjithësi, në këtë politikën kosovare të këtyre tri viteve të fundit, kemi qenë goxha trima dhe të guximshëm. Ky tipar nuk mund të na mohohet prej askujt.
Politikanët kanë pasë guximin mos me iu frikësu fare përgjegjësisë me të cilën janë obliguar prej qytetarëve të Kosovës.
Politikanët kanë pasë guximin mos me iu frikësu Kushtetutës dhe Ligjeve të Kosovës.
Polikanët, më në fund, kanë pasë guximin mos me respektu sa dhe si duhet këtë shtet, të cilin e kemi bërë me mençurinë e politikës, me guximin e luftës, me sakrificën e qytetarëve, me ndihmën dhe përkrahjen e SHBA-së, të Paktit NATO, të Qytetërimit Perëndimor në përgjithësi.
Për më shumë, politikanët kanë pasë edhe guximin me i lëkundë themelet e kësaj shoqërie, të ndërtuara me qindra vjet, të cilat njohin si vlerën supreme tolerancën midis nesh në Kosovë, në të gjitha dimensionet e mundshme, veçmas në atë fetar.
Nëse në Kushtetutën e Kosovës do të ekzistonte edhe kategoria legale e Mocionit të mobesimit ndaj një politike të tërë të ushtruar gjatë një mandati të fituar në zgjedhjet parlamentare, gjithsesi do të ishte merituar një Mocion të suksesshëm, i cili do ta rrëzonte këtë politikë.
Fatkeqësisht, diçka e tillë nuk është e paraparë dhe për më shumë, as që mund të kodifikohet legalisht në ndonjë Kushtetutë, as në këtë të Kosovës. Natyrisht, edhe po të kishte mundësi të këtij lloji, ajo nuk do të merrte mbështetjen dhe votën e deputetëve në Kuvendin e Kosovës. Assesi.
Realisht, nuk u ka mbetë shumë qytetarëve të Kosovës, në përfundim të këtij mandat të Kuvendit dhe Qeverisë së Kosovës. Qytetarët mund të shpresojnë, me sa vullnet që kanë, mund të luten, me sa besim që kanë, mund të dëshirojnë, me sa dije që kanë, që ky të jetë mandati i fundit i kësaj politike në Kosovë.
Kosova mezi e ka përballuar këtë trevjetësh të politikës kosovare.
Nëse politika kosovare, çfarë e kemi bërë në tri vitet e fundit, do të mbetet në fuqi edhe tash e tutje, apo edhe pas zgjedhjeve të reja parlamentare, duke e bërë gjithnjë e më të lodhur dhe më të pafuqishëm këtë shtet, kjo politikë do të na rrëzojë të gjithëve për toke, dhe bashkë me ne, edhe shtetin e Kosovës.

Shkruan: Fadil Maloku, sociolog

Z. President Thaci! Topi, tani është (veç!) në duar Tuaja!
Shtyj zgjedhjet e parakohshme! Le të krijohet një qeveri teknike!

1. Për të qenë zgjedhjet fer dhe demokratike, për t’u reformuar Ligji Zgjedhor (si një garant Kushtetues), për t’u këndellë gjitha partitë politike (për rolin dhe peshën e tyre”specifike” gjate gjithë periudhës se pasluftës!), për të ndodhë një rirreshtim i ri ideologjik dhe qytetar…,NDOSHTA, varianti më i mirë do ishte të shtyhen zgjedhjet e parakohshme (edhe për shkak: kohës se shkurtër dhe garancioneve për tejet pak hapësirë promovuese demokratike!) për një afat të caktuar…, psh. deri në vit!

2. Në ndërkohë, një “Qeveri teknike” (e tipit te “qeverive të Unitetit”, deri në krijimin e kushteve adekuate për zgjedhje fer dhe demokratike), do ishte një “armëpushim” i mençur dhe kujtoj i duhur për vendin! Do ishte e dhimbshme, por racionale ideja e shtyrjes se zgjedhjeve te reja ne Kosove. Pse e themi këtë? Dhe cilat do ishin benefitet e këtij prolongimi?!

3. Zgjedhjet e reja të parakohshme, pa ndonjë reformë të re zgjedhore nuk janë zgjidhje! Ekuacionet politike të partive politike, nuk po lënë fortë përshtypje se mbi supet e tyre po rëndon misioni patriotik i shtetndërtimit! S’ këndejmi, të ndryshosh këtë strukturë, mediokre, e deri diku edhe kriminale të politikës kosovare pa një intervenim thelbësor në Ligjin aktual Zgjedhor; pa ligjin mbi financimin e partive politike; pa një refresh në kodin zgjedhor; pa një profilizim ideologjik; pa instalimin e një përgjegjësie decidive institucionale; pa ndryshimin qasjes ndaj BE dhe miqve tanë të përkohshëm; pa ristrukturimin e raportit me miqtë dhe aleatët tanë strategjik, do ishte punë “Sizifi”, dhe një mashtrim i radhës për t’i riinstaluar dhe rikonfirmuar, sërish figurat e njëjta “dyfytyrëshe”, që de facto dhe de jure mashtruan, korruptuan dhe kriminalizuan jo vetëm vetën e tyre, por, edhe grupet,klanet, e besa edhe institucionet shtetërore të Kosovës!

4. Zgjedhjet (si zgjidhje për krizën evidente!) eventuale, çfarëdo qofshin ato, pa një Reformë të thellë të Ligjit Zgjedhor, do “prodhojnë” thjesht, vetëm ripërsëritjen e grupimeve aktuale; injorante e mediokre politike! Pra. Nje “gjeografi” identike politike, asgje me shume!

5. Zgjedhjet e parakohshme, duhet kuptuar janë kredi substanciale vetëm për PDK-n! Dhe si te tilla ato njëherë për njëherë, NUK JANË ZGJIDHJA!

6. Nëse, zgjedhjet nacionale do mbaheshin në këtë qershor…, gjasat për ndryshime substanciale në katër vitet e ardhshme, në Kosovë, do ishin shumë të vogla dhe tejet minore! Ekziston rreziku shume real qe “matematika parlamentare” te ripërsëritet! Dhe gjithë kjo natyrisht, edhe një here PDK-n e favorizon si subjekt dhe si “oferte” publike politike ne Kosove.

7. Këtë e “mbulon” edhe një studim i yni empirik, i cili dëshmojë: nevojën urgjente të një kontrolli kredibil, për “origjinën e shpenzimeve financiare”, në fushatat elektorale…të partive politike: pastaj, rishqyrtimin e “ofertave” sociale dhe ekonomike: ristrukturimin ideologjik: vendimmarrjen rreth top temave siç janë demarkacioni dhe asociacioni:, etj. Ndryshe, ka shume pak gjasa, të ndryshoj dukshëm skena politike kosovare, edhe për shkak,se: a. në mentalitetin dhe etnopsikologjinë shqiptare, për të ardhur apo qëndruar në pushtet, akoma nuk ka nevojë për oferta aq finoke, vizione, apo platforma decidive politike! b.mjafton të kultivosh raporte korruptive klienteliste dhe do jesh “online” i pranueshëm, për publikun akoma të pa vetëdijesuar sa duhet për peshën e votës se tij, ne procesin zgjedhor! c. duket që është (ri)ndërtuar një lidhje e çuditshme simbiotike mes politikanëve dhe kriminelëve, ku të dyja palët kanë hyrë në aranzhime e amalgama, sa “të mos e lëshojnë” njëri-tjetrin, për aq kohë sa do rri “fjetur” qytetaria! d. të parët kanë nevojë për të dytët që të vijnë në pushtet, të dytët kanë nevojë për të parët që të “mbijetojnë” (dhe sigurisht të bëjnë lekë!) pa u trazuar nga shteti…! e. qytetaria kosovare, edhe më tej e ka më lehtë të bëhet një “kurban klientelist” , se sa një qytetari aktive dhe e zgjuar demokratike: P.S. Zgjedhjet, i fiton ajo parti që ka më shumë “përvojë” në vjedhje industriale të votave…! OSBE-ja dhe “dragodani”, nuk do duhej assesi te lejojnë me këso skandalesh dhe situata komprometuese për Kosovën LDK-ja dhe PDK-ja, kanë një elektorat kryesisht klientelist, që e “prodhoi” të qenunit në pushtet në gjitha këto vite të pasluftës! A më mirë “qeveri teknike”, apo “gjeografi e njejtë politike” (!?), është dilema “hamletiane”!

Shkruan: Azem Osmani

Meqë sot është Dita Botërore e Lirisë së Mediave, u nxita të them disa fjalë nga këndvështrimi im për gjendjen e tanishme të lirisë së mediave në Kosovë.

Shumë studiues vendor nga hulumtimet e tyre të deritanishme që nga paslufta e këtej, kanë konstatuar se në Kosovë nuk ka liri të mirëfilltë të mediave, apo ka liri fiktive të tyre.

Që nga rritja e madhe e përdorimit të mediave të reja të internetit, e sidomos të rrjeteve sociale, situata në aspektin e lirisë së mediave është bërë më e komplikuar për të ofruar një përgjigje më gjithëpërfshirëse. Çdo ditë e më shumë po metastazohet terreni i portaleve informative, kurse në rrjete sociale po rritet numri i përdoruesve, por edhe po rritet koha e përdorimit të tyre. Duke u nisur nga kjo, dëshiroj të prek ekskluzivisht disa çështje që lidhen me mediat e reja të internetit.

Kjo gjendje e komplikuar e mediave të internetit në kuadër të sistemit tonë demokratik që me ligje duhet të lejohet liria e mendimit dhe liria e mediave, është bërë “kali i Trojës” i pushtetit ndaj qytetarëve.
Pushteti, tani më pothuajse i ka minimizuar konferencat për media. Në vend të kësaj e ka krijuar një arenë tjetër komunikimi duke i mbajtur në distancë fizike gazetarët, për t’u dhënë informacione vetëm nëpërmes statuseve të tyre në rrjete sociale. Pushteti është i vetëdijshëm se në këtë mënyrë gazetarët i fut në “zgafelle” të kthinave të kompjuterëve, dhe nga kjo me kalimin e kohës, vetvetiu krijohet një shprehi e “përgjumur” e punës, duke e larguar gazetarin nga energjia motivuese për ta hulumtuar lajmin të terren.

Pushteti, duke qenë i vetëdijshëm për mundësitë që ofrojnë mediat e internetit, ka arritur të krijoj brigada njerëzish të informacionit dhe propagandës. Këto brigada janë të përbëra nga eksponentët e tyre gazetarë apo militantë të partive që realizojnë qëllimet e tyre përmes portaleve informative dhe faqeve të rrjeteve sociale. Këto brigada të porositura dhe të paguara nga pushteti, jo vetëm se informojnë publikun sipas nevojave të tyre, por edhe linçojnë kundërshtarët politik, duke përfshirë edhe gazetarët të cilët punojnë me profesionalizëm për ta zbardhur të vërtetën e rasteve devijonte, qofshin nga veprimet e pushtetit, por edhe të shoqërisë në përgjithësi.

Kjo nuk do të thotë se liria e mendimit të lirë dhe liria e mediave nuk cenohet edhe nga grupet e tjera të interesit, duke i shfrytëzuar po ashtu të njëjtat media. Kemi shumë raste kur janë kërcënuar dhe fyer gazetarët tanë nga militantë të partive të opozitës, nga grupe radikale për bindje fetare, nga grupe kriminale të biznesit, por edhe nga individë për interesat e tyre përfituese.

Mirëpo, mediat e reja të internetit i kanë lënë mundësi edhe shtresës së pavarur intelektuale, por edhe qytetarëve të ndershëm të shprehin pikëpamjet e tyre rreth zhvillimeve politike dhe sociale që po ndodhin në Kosovë. Këto grupe shoqërore, nëpërmes rrjeteve sociale, shumë herë ofrojnë fakte për shkelje ligjore dhe keqpërdorim të pushtetit. Kjo hapësirë mediale nuk është e dhuruar nga pushteti, por e mundësuar nga zhvillimi i teknologjisë informative, të cilën pushteti e ka të vështirë ta mbaj nën kontroll.

Shkruan: Fadil Maloku, Sociolog

1.Zgjedhja e Z. TALATI për kryetar Parlamenti të Maqedonisë, jo vetëm që është; HISTORIKE, (shkaku se një shqiptar, për herë të parë vêhet në krye të legjislativit Maqedon!), por, edhe; EPIKE, (shkaku i rrethanave tejet tensionuese në rajon) dhe; STOIKE (shkaku i qëndrueshmërisë dhe konsekuncës kombëtare).

2.Gjykoj që subjektet politike shqiptare në qeverinë aktuale me Z.ZAEV, duhet të dëshmohën si shumë kompetente, shumë të ndërgjegjshme, karshi obligimeve që kanë marrë; jo vetëm ndajë barazisë (së munguar!?) faktike e juridike,por, edhe ndaj bashkëjetesës me gjithë tjerët…

3 Koha është duke punuar për një faktorizim të elitave (nga gjenerata e re) shqiptare…, të mençur dhe të durueshëm!

Shkruan: Argjent Softolli, deputet në Parlamentin Studentor 

Rreshtimi kundër pushtetit të LDK-së në Llap është privilegji më i madh që sot mund ta ketë një qytetar llapjan

Gjendja në arsim është në nivelin më degradues të mundshëm. Në krye të Arsimit në Podujevë është një njeri që punësimet familjare i shikon si diçka normale, punësimin në arsim të njerëzve në arsim e shef po ashtu normale, ndërsa që gjendjes së katandisur në arsim nuk di t’i jap shpjegim. Po ky drejtori Avni Maloku ka qenë drejtor i shkollës fillore kur edhe unë kam qenë nxënës në atë shkollë për 6 vite. Një gjë dua të ju them bashkëqytetar të nderuar që as aromën e pedagogut ky njeri nuk mban e mos të flasim në rrafshin profesional. Ndër të tjera po e shiquat shpërndarjen e bursave ju zotohem që aty shumë nxënës e studentë që e meritojnë bursën nuk gjenden në ato lista.

Shëndetësia

Sot po pate nevojë të vizitohesh te mjeku familjar në Qendrën e Mjekësisë do të duhet që ashtu i sëmurë ta presësh mjekun deri sa ai të vij nga kafeja që është afër spitalit, gjerat elementare mungojnë në Emergjencën e Spitalit, siç janë penjtë dhe fashat.

Bujqësia

Sot subvencione nga komuna nuk mundesh me marrë, po qe se nuk je aktivist ose pjesë e pushtetit të Agim Veliut, pra nga subvencionet përfitojnë vetëm njerëzit e afërt me pushtetin. Mirëpo sot ne qytetarët llapjan duhet të rreshtohemi kundër këtij pushteti ashtu siç po bëjmë, ne jemi duke ndërtu një kala prandaj të gjithë duhet të hedhim gurë për ta bërë më të fortë dhe që këtë klientelë të sahanlëpirësve ta shporrim nga pushteti lokal.

Të nderuar bashkëqytetar sot është privilegj shumë i madh të rreshtohesh kundër këtij pushteti që çdo pore të jetës së qytetarëve po mundohet ta ngulfat.

Shkruan: Fadil Maloku, sociolog

Shkruan: Fadil Maloku, profesor universitar, sociolog

Kosova dhe Shqipëria Presidentin, duhet ta zgjedhin drejtëpërdrejt, e jo me konsensuse të dyshimta e perverse?! Ka disa fakte gjithashtu empirike, që flasin në favor të kêsaj teze; Fakti i parë Përvoja e ndërtimit të kapaciteteve demokratike sidomos në shoqëritë e Evropës Qendrore dhe Lindore, gjatë valëve të mëdha të demokratizimit, në fakt çuan kah valët e një puro autoritarizmi, ku kontrolli i rrjeteve institucionale s’u monitorua sa dhe si duhet nga mekanizmat përkatës të mbikëqyrjes dhe kontrollit publik.

Fakti i dytë Mospërputhja e formulës kushtetuese me praktikën politike të ushtruar gjatë gjithë kësaj kohe ka bërë që shumica e vendeve nga vendet e Evropës Qendrore dhe Lindore kanë hequr dorë në Kushtetutat e tyre nga sistemi gjysmë presidencial edhe për shkak se nuk kanë korresponduar me praktikën empirike politike të pasluftërave: Kroacia, Bosnja, Serbia, etj.

Fakti i tretë Përvojat e vendeve në tranzicion dëshmuan se: sistemi Presidencial është i mundur vetëm nëse raportet midis: legjislativit , gjyqësorit dhe ekzekutivit …bëhen aq të qarta dhe të pavarura (nga politika!)…,sa që sundimi i ligjit bëhet i pashmangshëm dhe tejet rutinor…

Shkruan: Fadil Maloku, sociolog

Shkruan: Fadil Maloku, sociolog

Demokracisë shqiptare, i duhet një mosbindje e thellë qytetare?

1.Koncepti i mosbindjes nënkupton një mënyrë të re të ndërgjegjësimit qytetar për rreziqet dhe padrejtësitë që ushtrohen në publik nga ana e pushteteve, çfarëdo qofshin ato, pra një momentum kur kuptohet se janë harxhuar të gjitha kredot dhe të gjitha metodat e tjera ligjore, përmes të cilave mund të arrihen rezultate të njëjta të avancimit të drejtave sociale qytetare të një vendi.

2.Lëvizjet qytetare që prodhojnë një mosbindje të mobilizuar qytetare, padyshim që nuk janë kundër sistemit në përgjithësi, por vetëm kundër instancave që dëshmohet se manipulojnë: me procesin zgjedhor: që abuzojnë me ekonominë (sidomos në vendet që gjenden në tranzicion); që kriminalizohen dhe korruptohen skajshmërisht; që pasurohen jo ligjërisht; që përhapin dhe përkrahin pa ose me vetëdije forma të sjelljeve kriminale dhe devijuese; pra, që nuk ushtrojnë detyrimet e tyre të kontrollit social mbi qytetarët e atij vendi.

3. Ajo çfarë e karakterizon mosbindjen qytetare pa dyshim që ka të bëjë me parimin apo kërkesën fondamentale të demokracisë se: çdokush duhet të japë llogari për shkeljet dhe padrejtësitë, të ketë transparencë sa më të plotë në vendimmarrjet publike: të emërohen kompetentët për punët dhe administrimin të shteti: etj. Ideja e ushtrimit të mosbindjes qytetare nga shumica e sociologëve sot konsiderohet si diçka krejtësisht legjitime. Ajo kontestohet zakonisht nga grupet mafioze që kanë hyrë në politike (e që ne rastin e Kosovës dhe shumicës së vendeve në tranzicion janë evidente)!

4. Mosbindja qytetare ndonëse ngandonjëherë (kur nuk arrin t’i formatizojë caqet e veta publike, shkaku i rezistencës nga ana e pushtetmbajtësve…) përdorë metodat që dalin jashtë kornizave ligjore, prapëseprapë ajo konsiderohet se iniciativë legjitime. Duhet cekur që mosbindjen qytetare shumica e demokracive të konsoliduara e kanë shijuar, andaj as Kosova s’do duhej bërë ndonjë përjashtim…

5. Një gjë është e sigurt, se asnjë nga subjektet aktuale nuk do të mund ta shihnin veten në proceset e mëpastajme edhe për shkak se mosbindja e ngjarë do të prodhojë përveç njerëzve e vizionit edhe ide të reja sociale e politike për vendin. Së këndejmi vërtitet pyetja: të demokratizohemi paqësisht apo të rebelohemi paqësisht? Padyshim që jam për ofertën e parë, por nuk e përjashtoj as opsionin e dytë, ngaqë oferta e parë e vonon demokracinë por në anën tjetër e konsolidon shtetin, gjersa oferta e dytë e vonon ndërtimin e shtetësisë, por e konsolidon demokracinë.